Szukaj
Newsletter
Imię:
E-mail:
Logowanie

Somnambulizm

Data: 25.02.2013


Jest tematem wielu mrocznych historii, przykryty mgiełką tajemnicy i grozy… Somnambulizm, potocznie znany pod nazwą lunatyzmu – czym jest to zjawisko?

W dzieciństwie słyszeliśmy opowieści o śniących, którzy chodzili po linie, spacerowali po parapetach, robili wycieczki do ogrodu… Poezja i proza pełne są niesamowitych historii o ludziach, którzy we śnie popełniali szaleństwa pod wpływem światła księżyca. Pawlikowska Jasnorzewska napisała niepokojący wiersz pt. „Lunatyk”:


„(…) Lunatyk we śnie się miota obok srebrnej żony,
zrzuca z siebie siwe atłasy
i wstaje z łoża śpiący, i patrzy stęskniony
oczyma z perłowej masy.
Długi promień się zwinął wkoło lunatyka,
ciągnie mocno go w górę pod łokcie –
on zaś z sennym uśmiechem nieżywego Chińczyka
zakrzywia srebrne paznokcie.
Po czym lunatyk z cieniem, jak dwa koty zwinne,
biały jeden, a czarny drugi,
przez sypialnię z balkonu przechodzą pod rynnę,
trzymając się srebrnej smugi. (…)”




Ile jest prawdy w tych historiach? Zaskakująco wiele i mało zarazem. Prawdą jest bowiem, że osobom chodzącym we śnie zdarza się wychodzić na spacer, rozmawiać, jeździć autem, pisać, mówić, a nawet… popełnić brutalne morderstwa, będąc w stanie zupełniej nieświadomości. Jednocześnie możemy odłożyć między bajki przekonanie o tym, że dzieje się to pod wpływem księżyca w pełni – żadne badania tego nie dowiodły. Z tego też powodu określenie „lunatyzm” (łac. Luna – Księżyc) jest niewłaściwe, ponieważ ta rzadka choroba nie ma nic wspólnego z naszym satelitą. Dlatego, aby je wyprzeć, wprowadzono określenie „somnambulizm” lub „sennowłództwo”. Nie udało się to do końca i określenie „lunatyzm” i „lunatyk” nadal funkcjonuje w mowie potocznej. Ale od początku…

Somnambulizm (od łac. somnus – sen i ambulare – chodzenie) to zaburzenie snu polegające na częściowym przebudzeniu z fazy najgłębszego snu, czyli fazy NREM (ang. Non-rapid eye movement). Faza ta trwa około godziny i zapewnia wypoczynek. Następująca po niej faza REM (ang. rapid eye movement) trwa 25 minut, i to podczas niej mamy najatrakcyjniejsze sny. Fazy te przeplatają się ze sobą mniej więcej co półtorej godziny. Epizody sennowłództwa objawiają się częściowym przebudzeniem z fazy najgłębszego snu i dla osób postronnych wygląda to tak, jakby lunatyk właśnie się wybudził. Siada na łóżku, czasem wychodzi z pokoju, zaczyna robić sobie coś do jedzenia. Ma przy tym otwarte oczy i zdarza mu się coś mówić, więc może wydawać się, że jest przytomny. Co prawda wpada na różne rzeczy i zdarza mu się mocno obić, jednak w większości przypadków posługuje się zapisaną w pamięci mapą przestrzenną oraz pomagają mu przy tym otwarte oczy. Umysł jednak całkowicie znajduje się w fazie snu, nie jest więc możliwa kontrola zachowania. Nocna wędrówka może trwać kilkanaście minut i zazwyczaj kończy się po prostu powrotem do łóżka. Po obudzeniu lunatyk nic nie pamięta, nie ma zupełnie świadomości, że coś w nocy robił.

Co ciekawe, somnambulizm głównie dotyczy dzieci i młodzieży i nie jest to przypadłość wyjątkowa czy groźna. Epizody lunatykowania zdarzają się u około 17% dzieci przed ukończeniem 12 roku życia, a wieku 4-8 lat zdarza się to  aż u 30% dzieci. Zdarza się, że współwystępuje z moczeniem nocnym i koszmarami sennymi. Jest to związane z dojrzewaniem układu nerwowego i nie należy się tym przejmować, a już absolutnie nie należy podawać dzieciom leków. Trzeba natomiast takiemu dziecku zapewnić maksimum bezpieczeństwa: nie zostawiać otwartych ani uchylonych okien, zamykać drzwi wyjściowe, usuwać potencjalnie niebezpieczne narzędzia i przedmioty.

U 1% ludzi przypadki somnambulizmu trwają nadal w dorosłym życiu. Jeśli jednak epizod taki zdarzy się bez korzeni w dzieciństwie, należy skontaktować się z neurologiem. Somnambulizm u dorosłych może bowiem być związany z padaczką i z zaburzeniami oddychania. Leczenie farmakologiczne ma na celu spłycenie fazy snu głębokiego. Epizody chodzenia we śnie mogą też zdarzać się podczas przyjmowania niektórych leków (np. beta-blokerów), a także mieć związek z chorobami psychicznymi jak schizofrenia, czy nerwicami.

W ramach ciekawostki można dodać, że są teorie łączące lunatykowanie ze skłonnościami do agresji, a raczej z trudnościami z radzeniem sobie z nią. To interesująca teza, tym bardziej że  zdarzają się morderstwa popełniane przez sen przez somnambulików, a wśród tych morderstw bywają bardzo brutalne. Ich sprawcy byli uniewinniani, ze względu na zupełny brak świadomości w czasie popełniana czynu.



Jeśli chodzi o powszechne i trwające od wieków kojarzenie lunatykowania ze światłem księżycowym, odpowiedź wydaje się dość prosta. Otóż nie o światło Księżyca chodzi, ale o światło w ogóle, a raczej jego błyski, które pobudzają układ nerwowy śniącego do ruchu. Stąd tak często lunatycy chodzą w mocnym świetle księżyca, ponieważ w nocy może pełnić ono funkcję zapalnika.

Jak należy postępować z somnambulikiem? Trzeba mu po pierwsze zapewnić maksimum bezpieczeństwa, a po drugie zaprowadzić go do łóżka, a także poradzić mu konsultację z neurologiem, aby ustalić przyczynę epizodów lunatykowania.

Agnieszka Rachwał





Zobacz także


Uroda

Farbowane i zadbane

Uroda

Gdy chcesz, aby Twoja cera przestała się świecić...

Zdrowie

Badania genetyczne kontra rak prostaty

Kuchnia

ABC parzenia herbaty


 





Komentarze

(Brak komentarzy)

Dodaj komentarz

Komentarz
Podaj nazwę użytkownika (musisz być zarejestrowana / zarejestrowany)
Captcha

Konkursy

Wygraj zestawów kosmetyków L'biotica - zakończony


Odpowiedz na pytanie konkursowe i wygraj 1 z 5 zestawów nagród ufundowanych przez markę L'biotica

Wygraj zestaw kosmetyków Marion - zakończony


Odpowiedz na pytania konkursowe i wygraj 1 z 5 zestawów nagród ufundowanych przez markę Marion








Powered by Actualizer CMS & Heuristic

Zasady dotyczące cookies

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies m.in w celu dostosowania serwisu do indywidualnych potrzeb użytkowników oraz celach reklamowych i statystycznych. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. W każdej chwili mogą Państwo w swojej przeglądarce dokonać zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w Regulaminie i polityce prywatności.